فرهنگستان حشره شناسی

ويژگيهای مرفومتريک قسمتهای مختلف غده بزاقي سن Graphosoma lineatum (L.) (Het. Scutelleridae) در مراحل مختلف نشوونمايی

محسن يزدانيان¹، رضا فرشباف پورآباد² و مصطفي وليزاده³

1 گروه گياه پزشکی, دانشکده علوم زراعی, دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبيعی گرگان.       E-mail: mohsenyazdanian@gmail.com

2 گروه گياه پزشکی, دانشکده کشاورزی, دانشگاه تبريز

 3 گروه زراعت و اصلاح نباتات, دانشکده کشاورزی, دانشگاه تبريز.    

     کمپلکس غده بزاقی در اکثر ناجوربالان  شامل يک جفت غده اصلی و يک جفت غده ضميمه است. غدد اصلی اساسا دولوبی بوده, از لوب جلويی و لوب عقبی تشکيل شده‌اند. اين غدد در قفس سينه و در دو طرف معده ميانی قرار دارند. غده ضميمه لوله‌ای يا کيسه‌ای شکل است. در بررسی حاضر, اندازه قسمتهای مختلف غدد بزاقی شامل: طول غده بزاقی, طول لوبهای جلويی و عقبی, و عرض لوبهای جلويی, عقبی و غده ضميمه در پوره های سنين دوم تا پنجم و نيز حشرات کامل نر و ماده تازه ظاهر شده, 10 روزه و 30 روزه مورد بررسی قرار گرفت. ميانگين طول غدد بزاقی سمت راست و چپ بدن در پوره های سنين دوم تا پنجم به ترتيب 21/1 و 19/1؛ 61/1 و 63/1؛ 05/2 و 05/2؛ و 02/3 و 02/3 ميليمتر بود.  ميانگين طول اين غدد در حشرات کامل نر و ماده تازه ظاهر شده به ترتيب 5/2 و 5/3؛ در حشرات کامل نر و ماده 10 روزه به ترتيب 25/3 و 9/3؛  و در حشرات کامل نر و ماده 30 روزه نيز به ترتيب 75/3 و 25/4 ميليمتر اندازه گيری شد. با افزايش سن، طول غدد نيز افزايش يافت اما نسبت طول آنها به طول بدن كاهش پيدا نمود. ميانگين عرض غدد ضميمه سمت راست و چپ بدن  در پوره هاي سنين دوم تا پنجم به ترتيب 27/60 و 11/58؛ 63/98 و 81/98؛ 96/108 و 62/111؛ و 11/139 و 17/136 ميکرون؛ در حشرات کامل نر و ماده تازه ظاهر شده به ترتيب 1/139 و 11/144؛ و 13/141 و 19/139؛ در حشرات کامل نر و ماده 10 روزه به ترتيب 96/159 و 43/158؛ و 87/173 و 14/170؛ و در حشرات کامل نر و ماده 30 روزه نيز به ترتيب 71/167 و 52/171؛ و 01/179 و 28/181 ميکرون اندازه گيری گرديد. هم در پوره ها و هم در حشرات کامل, اثر فاکتور موقعيت غده بزاقی در بدن  بر روی  اندازه قسمتهای مختلف آن غير معنی دار بود که نشان می دهد غدد بزاقی سمت راست و چپ  بدن  پوره ها و حشرات کامل از نظر شکل و اندازه کاملا شبيه هم هستند. در مورد پوره ها, اثر فاکتور سنين پورگی در سطح احتمال 1% اختلاف معنی‌دار داشت که نشان می دهد با  افزايش  سن  پوره‌ها طول غده بزاقی آنها نيز به شکل معنی‌داری افزايش می‌يابد. در مورد حشرات کامل,  اثر دو فاکتور جنسيت و طول عمر حشرات کامل بر روی اندازه غدد بزاقی در سطح احتمال 1% دارای اختلاف معنی‌دار بود. اين امر نشان می دهد که اندازه قسمتهای مختلف غده بزاقی در ماده‌ها بيشتر از نرهای همسن بوده و با افزايش طول عمر حشرات کامل, اندازه آنها نيز افزايش می يابد. در دو عدد از حشرات كامل ماده، سه عدد غده بزاقي مشاهده شد كه اين امر با توجه به بررسي منابع صورت گرفته براي اولين بار گزارش مي‌شود. ميانگين اندازه قسمتهای مختلف غدد بزاقی پوره‌‌‌ها و حشرات کامل در اين مقاله ارايه شده است.

واژه‌هاي كليدي : Graphosoma lineatum ، غده بزاقي, ويژگيهای مرفومتريک، پوره‌ها، حشرات کامل.

 (منبع: خلاصه مقالات هفدهمين كنگره گياه پزشكي ايران، پرديس دانشكده كشاورزي كرج، شهريورماه 1385. صفحه 371.)

براي دسترسي به مقاله كامل مي‌توانيد به منبع زير مراجعه نماييد: مجله دانش كشاورزي، جلد 16، شماره 2، سال 1385. صفحات: 77-90.

Morphometrical properties of different parts of the salivary gland in nymphs and adults of the stripped bug, Graphosoma lineatum (L.) (Het. Scutelleridae)

Mohsen Yazdanian1, Reza Farshbaf Pour Abad² and  Mostafa Valizadeh3

1 Department of Plant Protection, Faculty of Agronomical Sciences, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural   Resources.          E-mail:  mohsenyazdanian@gmail.com

2 Department of Plant Protection, Faculty of Agriculture, University of Tabriz.

3 Department of Agronomy and Plant Breeding, Faculty of Agriculture, University of Tabriz.

     In most Heteroptera, the salivary gland complex consists of two principal and two accessory glands. Principal glands are structurally bilobed and are divided into anterior and posterior lobes. They are located at the thorax on each side of the midgut. Accessory glands show two types: tubular and vesicular. In 2nd to 5th instars nymphs, the means of right and left salivary glands length were 1.21 and 1.19; 1.61 and 1.63; 2.05 and 2.05; and 3.02 and 3.02, respectively. Means of the salivary gland length of newly emerged male and female adults were 2.5 and 3.5; of 10 days old were 3.25 and 3.9; and that of 30 days old were 3.75 and 4.25 mm, respectively. With each stage, gland size grows larger, whereas the ratio of its length to the body length decreases. The means of right and left salivary gland width in 2nd to 5th instars nymphs were 60.27 and 58.11; 98.63 and 98.81; 108.96 and 111.62; and 139.11 and 136.17 μm, respectively; in newly emerged male and female adults were respectively 139.1 and 144.11; and 141.13 and 139.19; in 10 days old males and females were 159.96 and 158.43; and 173.87 and 170.14 μm, respectively; and in 30 days old male and female adults were respectively 167.71 and 171.52; and 179.01 and 181.28 μm. Both in nymphs and adults, the effect of salivary gland situation on the size of its different parts was not significant which shows that the shape and size of right and left salivary glands of nymphs and adults are completely similar to each other. In the case of nymphs, the effect of nymphal stages was significant at 1% level which shows that an increase in developmental stages significantly increases the length of their salivary glands. In the case of adults, the effects of sexuality and adults’ life span were significant at 1% level. These show that the sizes of different parts of the females’ salivary glands are greater than that of the same age males and an increase in the adults’ life span would increase their salivary glands length. In two adult females, it was observed 3 salivary glands which in respect to our literature review, this is the first report of this phenomenon. This paper presents the sizes of different parts of the nymphs’ and adults’ salivary glands.

Key Words: Graphosoma lineatum, Salivary gland, Morphometrical properties, nymphs, adults.

 (Reference: Proc. 17^th Iranian Plant Protection Congress, September 2006, Karaj, Iran. p. 371.)

Full paper: Agricultural Science, Vol. 16, No. 2, 2006. pp. 77-90.